Afbeelding: Firewoods stack in Mt.Kohyasan, coniferconifer, CC BY 2.0, https://www.flickr.com/photos/7656600@N06/17352328585
In een landelijk ingericht huis is de houtkachel of open haard vaak het middelpunt van de woonkamer. Een stapel blokken in een nis naast de kachel, een rieten mand bij de bank: het hout hoort net zo goed bij het interieur als de stoelen en de vloer. Toch zegt de uitstraling van een houtstapel weinig over hoe goed het hout brandt. Daarvoor zijn twee dingen bepalend: de houtsoort en de hoeveelheid vocht.
Wie een kachel of haard stookt, merkt het verschil tussen goed en slecht hout direct. Nat hout sist, rookt en geeft weinig warmte. Droog hardhout brandt helder en houdt het vuur lang aan de gang.
Waarom eiken een klassieker is
Eiken is een van de zwaarste inlandse houtsoorten. Door de hoge dichtheid brandt het langzaam en gelijkmatig en geeft het lang een constante warmte af. Dat maakt eiken geschikt voor lange avonden, waarop niet elk half uur een nieuw blok op het vuur hoeft. Er is ook een keerzijde: eiken vat minder snel vlam dan lichtere soorten zoals berk. Veel stokers beginnen daarom met aanmaakhout of berk en leggen pas eiken op het vuur als er een gloeiend bed ligt.
Hoe droog haardhout moet zijn
De vuistregel is dat haardhout minder dan 20 procent vocht bevat. Vers gezaagd hout zit daar ruim boven. Bij nat hout gaat een groot deel van de energie op aan het verdampen van water, wat leidt tot meer rook, minder warmte en sneller aanslag in het rookkanaal. Die aanslag vergroot de kans op een schoorsteenbrand. Een vochtmeter geeft snel duidelijkheid, mits er gemeten wordt op een vers gekloofd vlak en niet op de buitenkant van het blok.
Luchtgedroogd of ovengedroogd
Eiken droogt van nature langzaam. Om buiten onder een afdak onder de 20 procent te komen, staat eiken al snel twee jaar of langer te drogen. Daarom kiezen veel mensen voor ovengedroogd hout, dat direct stookbaar wordt geleverd. Het eiken haardhout van De Haardhout Winkel is bijvoorbeeld ovengedroogd tot onder de 20 procent vocht en wordt verkocht in netzakken, halve pallets en hele pallets. Een halve pallet van 1 m³ kost 329 euro, en 20 zakken van 22 liter kosten 229 euro.
Opslaan zonder dat het weer vocht opneemt
Droog hout blijft alleen droog als het goed wordt bewaard. Buiten hoort het onder een afdak met een open zijkant, zodat de wind erlangs kan, en los van de grond op een pallet of balken. Binnen kan een voorraad voor een paar dagen prima naast de kachel staan. In een landelijk interieur wordt die voorraad vaak onderdeel van de inrichting: een gemetselde houtnis, een smeedijzeren rek of een stapel onder de trap.
Hoeveel hout er nodig is
Het verbruik verschilt sterk per huishouden. Wie alleen in het weekend een avond de kachel aansteekt, komt met een paar netzakken een heel eind. Wie de kachel als hoofdverwarming gebruikt, rekent eerder in pallets. Het is handig om in het eerste seizoen bij te houden hoeveel zakken er per week doorheen gaan; met dat getal is de bestelling voor het jaar erna eenvoudig uit te rekenen. Laat daarnaast het rookkanaal minstens een keer per stookseizoen vegen.